14 Mart Tıp Bayramında Kasaba Doktorundan Malatya ve Kaş Anıları
CUMHURİYETİMİZİN
25. YILI KUTLAMA TÖRENİNDE YALINAYAK ÖĞRENCİLER (MALATYA, HEKİMHAN 1948)
Sağlık
Bakanlığı'na yükümlü olduğum 4 yıllık zorunlu hizmet için çektiğim kura sonucu
Hekimhan Hükümet Hekimliği'ne atanmıştım. 1948 Mayısında göreve başladım. Hekimhan,
Malatya - Sivas demiryolu üzerinde, küçük şirin bir ilçeydi.
Etrafı çıplak dağlarla çevrili olan bu fakir ilçede işsizlik baş sorundu. Tarım
alanı çok sınırlı olan ilçede halk geçimini, çoğunluğu dut ağaçlarından oluşan
bahçelerden sağlıyordu.
Karadut ve dut pekmezi önde gelen ihraş ürünlerindendi.
Zengin demir maden yatakları henüz işletmeye açılmamıştı. MTA jeologları maden
rezerve araştırmaları yapıyorlardı. Kasaba halkı ümidini bu zengin demir
cevherinin işletmeye açılmasına bağlamıştı.
O yıl bütün yurtta, Cumhuriyetimizin 25. yılını coşkuyla kutlama hazırlıkları
başlamıştı. İlçemiz de o güne hazırlanmıştı. O gün sabah İlçe Milli Eğitim
Müdürü Galip Bey ile beraber tören mahallinde yerimizi almıştık. İlgili
yöneticiler günün önemini anlatan konuşmalar yaptıktan sonra resmi geçit
başladı. İlçede ilkokuldan başka okul yoktu. Sıra öğrencilerin geçidine
gelince, hiç beklemediğim bir görüntüyle salsıldım. Alkışlar arasında küçük
öğrencilerimiz geçiyordu... Heyhat!... Çoğu çıplak ayaklı olarak!... Boğazımda
bir şeylerin düğümlendiğini hissettim. Göz pınarlarım kurumuştu... Yanımda
duran Milli Eğitim Müdürü Galip Bey'i kolundan sarsarak bu çıplak ayaklı
"Bu çıplak ayaklı yavruları törene sokmanız gerekli miydi?" Müdürün
cevabı daha şaşırtıcı oldu... "Onları çıkartırsak tören topluluğunu nasıl
sağlayabilirdik ki?"
Mersinliydim, Mersin'de, Çukurova'nın bir çok ilçelerinde Cumhuriyet Bayramı
törenlerine katılmıştım. Oralarda, tek tük soluk, eski önlüklü yavrular
üzüntümüz olurdu. Burada gördüğüm çıplak ayaklı yavrular bende, üzüntünün çok
ötesinde bir hicran, bir vicdan çöküntüsü yaratmıştı. Bu yoksul kasabada
hekimliğimin ötesinde yapacağım bir çok görevi de yüklenmeliydim. Kolları
sıvamalıydım. Sıvadım... Can güvenliğimi yitirinceye kadar...
CAN
GÜVENLİĞİNDEN YOKSUN BİR HÜKÜMET DOKTORU ELVEDA HEKİMHAN
1948
yılı Nisan ayında askerlik görevinden terhis edildim. Mayısta Hekimhan Hükümet
Tabipliğinde işe başladım. Bekardım. Ev aramaya koyuldum. Kasabada kiremit
çatılı ev sayılıydı. Evlerin çoğu toprak damlı evlerdi. Dostluk kurduğum ilçe
mal müdürden yardım rica ettim. Yakında başka ilçelere tayini çıkacak birkaç
memurun bulunduğunu ve bunlardan boşalacak kiremit çatılı yerleşebileceğimi
söyledi. Müdürün aracılığıyla tanıştığım eşraftan Duran Garipağaoğlu mert bir
insandı; imdadıma yetişti. Kasabanın biraz dışında boş bulunan evinin
anahtarını verdi. Uygun bir ev buluncaya kadar bu evini kullanacaktım.
Garipağaoğlu’nun
evi bir tepeciğin üzerinde kurulmuş, iki buçuk katlı bir şato yavrusuydu; bir
odasına yerleştim.
İlçe
hükümet doktorluğu iki buçuk yıldan beri boşmuş. Ve Sıtma Savaş Tabibi D.r. K.Ş
tarafından vekaleten idare ediliyormuş. Görevi Dr. K.Ş den teslim aldım.
Kasabada iki doktor olmuştuk. Sağlık Memurumun ifadesine göre, benim tayinimden
Dr. K.Ş pek memnun olmamış. Sebebini sordum, izah etti. Dr.K.Ş. Hükümet
Tabipliğine vekalet ettiği için 1/3 vekalet maaşı aldığından başka , Sıtma
Savaş Tabipleri için zorunlu olan ayda yirmi gün köyleri atla gezme
mecburiyetinden de kurtuluyormuş. Şimdi ise benim gelmemle sevmediği atlı köy
gezilerine tekrar başlamış. Dispanserde poliklinik yaptığım bir gün, 13-14
yaşlarında bir kız annesiyle beraber muayeneye geldi, Annesinin ifadesine göre
bir haftadan beri kızını sıtma tutuyormuş, akşamları ateşleniyor, sabahları terle
ateşi düşüyormuş. Sıtma hapı almak için bizim dispansere gelmişler. Bu durumda
Sıtma Savaş Tabipliğine gitmeleri gerektiğini söyledim. Sıtma Savaş Tabibi köy
gezisinde olduğu için, oradan bize gönderilmişler. Hasta kızı annesiyle
birlikte muayene odasına aldım. Klasik Sistemik bir muayeneden geçirdim.
Bademciklerde,
solunum yollarında ve batında ateşi izah edecek bir bulgu yoktu. Hastanın
istemiş olduğu sıtma ilacı olarak dispanserimizde bulunan Atebrin'den bir
tedavi dozu miktarında verdim, gittiler. İlçede eczane yoktu, yoksul hastaları
yararlandırıyorduk.
Bir
gece, evimin sokak kapısında kopan bir gümbürtü ve sarhoş narasını andıran
gürültüyle uyandım Kapım tekmeleniyor, yumruklanıyor, namustan şereften
bahsediliyor ' Erkeksem dışarı çıkmam isteniyordu. Evim kasaba dışında bir
tepeciğin üstünde, konu komşudan uzak bir yerdeydi. Durumumu emniyete,
jandarmaya ihbar edecek telefonum yoktu. Çaresizdim, naralar, küfürler, kapı
tekmelemeler bir saatten fazla sürdü. Nihayet sarhoş, erkekliğini ispat
ettirmek için kapı dışına çıkartıp haklayacağı silahsız doktoru bulamayınca
benim uykumu ve huzurumu çalarak çekip gitti.
Sabah
erkenden daireye gittim. Sağlık memuruma geceki olayı anlattım. Sağlık memurum
Malatyalıydı, Uzun yıllardan beri Hekimhan'da görev yapıyordu; kasabanın
yerlişi gibi olmuş mert bir çocuktu.' Ben durumu inceler bu adamı bulurum dedi.
İzin verdim, gitti;3-4 saat sonra döndü, Düğümü çözmüştü. Bu saldırgan sarhoş
yaratık, Sıtma Savaş Tabibi sevgili meslektaşım Dr. K.Ş'nin evinde çalışan
hizmetçi kadının kocası ( K.M ) imiş. Adana’da cinayetten yıllarca yatmış, yeni
tahliye olarak Hekimhan'a dönmüş. Birkaç gün evvel sıtma ilacı almak için
annesiyle beraber polikliniğimize gelen ve muayene ettikten sonra Ateprin
vererek gönderdiğim kızın babasıymış. İlaç vermeden önce kızını muayene etmemi
bir namus meselesi yapmış (daha doğrusu yaptırılmış). Bu sabıkalı katil tahrik
edilerek içirilmiş ve evime saldırtılmıştı. Bu olaya bir türlü mana
veremiyordum. Dr. K.Ş ile dosttuk, meslektaştık. aramızda bir olay geçmemişti.
Savcılığa şikayete karar verdim. İlçe hakimi
( K.M ) nin hakkımdaki iyi niyetinden ve adaletinden emindim. Şikayet
dilekçemi savcılığa verdim. Dava günü geldi. Hakim, şahit göstermemi istedi.
Kasabanın dışında konu komşudan uzak olan evime gece yarısı yapılan baskının
şahidi olabilir miydi?
Delil
yetersizliğinden takipsizlik kararı verildi; dava düştü. Dava düşse de bu
yaratığa mahkeme bir ders olmuştur, artık baskına yeltenmez diye düşünüyordum.
Heyhat!...
Yanılmıştım.
Bir hafta sonra değişik gün aralıklarıyla gece yarısı saldırıları, naralar,
kapı tekmelemeler 'erkeksen kapı dışına çık' naraları huzurumu kaçırmaya
başladı. Kapı dışarı çıkıp erkeliğimi ispat etmeyince bu yaratık saldırı dozunu
artırıyordu. Kararımı verdim, ruh huzurum için, bu kasabadan ayrılmalıydım.
İdari izin alıp Ankara'ya hareket ettim. Sağlık Bakanlığı'nın tayin ve
nakillerle ilgili Genel Müdürüne durumu anlattım. Can güvenliğim ve huzurumun
kalmadığını söyleyerek herhangi bir ilçeye tayinimi istedim.
Verilen
cevap olumsuzdu. Zorunlu hizmetimi bitirmeden tayinimin yapılamayacağı
bildirildi. Çaresizdim. Bu kasabada kalmamaya kararlıydım. naklen tayinim için
kuvvetli bir desteğe ihtiyacım vardı. Birden beynimde bir şimşek çaktı.
İstanbul Tıp Fakültesinde öğrencilik yıllarımda güvenini sağladığım rektörüm
Prof.Cemil Bilsel aklıma geldi. Cemil Bilsel Samsun Senatörü ( milletvekili)
seçilmişti. Ve Ankara’ya yerleşmişti. Hemen sabahın erken saatinde PTT'ye
koştum.
Telefon
rehberinden Telefon numarasını ve adresini öğrenip evine telefon ettim .'Kabul
buyurulursa ziyarette bulunma isteğimi arz ettim. Gayet nâzikhane 'Buyurun kahvaltıya bekliyorum' dedi.
Sevinçten uçuyordum. Bir taksiye atlayarak evine gittim. Kendimi tanıttım. 'Bir
yolsuzluk nedeniyle hakkında tahkikat açılıp Üniversitedeki işine 1944 yılında
son verilen Histoloji Doçenti( Ş.U) için fikrine başvurduğunuz öğrenciniz
benim' dedim. Olayı iyi hatırladığını söyleyerek beni dikkat ile dinledi.
'Huzurum yok, can güvenliğim yok, bu ilçede artık çalışamam' dedim. Hak verdi ve
hemen Sağlık Bakanı Dr.Kemali Beyazıt'a telefon etti beni alarak bakana
götürdü. Bakan bizi kapıda karşıladı...Cemil Bilsel,Bakan'ın fakülte yıllarında
Rektörü idi, Olayı aynen sağlık bakanına da anlattım. Haklı buldu. Hemen
telefonla Özlük İşleri Genel Müdürüne talimat verdi Antalya'nın Gündoğmuş
İlçesine naklen tayinin çıktı. Ne hayallerle hizmet için geldiğim bu güzel
,şirin ilçeden ayrılıyordum. Gerekeni yapamamış, yaptırılmamış bir hekim olma
hüznünü duya duya...
SÜRGÜN
MÜYDÜM
1948
yılı kasım ayında Hekimhan'dan bir başka ilçeye tayin için Ankara'ya gitmiştim.
Sağlık bakanlığı Özlük İşleri Genel Müdürü M.T Antalya'nın Kaş ilçesi Hükümet
Tabipliğine tayinimin yapılacağını bildirmiş Hekimhan'a dönüp tayin emrini
beklememi önermişti. Hekimhan’a döndüm ve tayin emrimi beklemeye başladım.
Nihayet nakil emrim geldi. Fakat Kaş ilçesi yerine Gündoğmuş ilçesine tayin
edildiğim bildiriliyordu. Şoke olmuştum. Bu Gündoğmuş nerenin nesiymiş ? Hemen
Ankara'ya döndüm, Özlük İşleri Genel Müdürüne çıkıp durumu anlattım. 'Nasıl
olur,ben seni Kaş'a tayin olup gittiğini biliyorum 'dedi. Dosyamı getirtti,
Gündoğmuş ilçesine tayinimin yapıldığı görülüyordu. İlgili yazışmadan sorumlu
memuru çağırıp bir güzel haşladı. Genel Müdür 'Doktor bir yanlışlık olmuş,
Bakanlığın emri yerine gelecek, sen Gündoğmuş’a gideceksin, hiç eşya götürme ,
bir bavulla git, işe başladığını telgrafla şahsen hemen bana bildir; en kısa
zamanda Kaş hükümet Tabipliğine naklen tayinin yapılacaktır' dedi. Teşekkür
ederek makamından ayrıldım, Hekimhan'a döndüm. Bu ilçeden ayrılışım biraz
hüzünlü oldu. maceralı bir at yolculuğundan sonra Gündoğmuş'a vardım ve attan
iner inmez doğru PTT'ye koştum.
Gündoğmuş’ta
işe başladığımı bildiren telgrafı Genel Müdürün şahsına çektim. Elde bavul,
memurlar kulübünün yolunu tuttum.
Salaş bir köy evine sığdırılan kulüpte ,yoğun sigara dumanı içinde zor seçilen masalarda, iskambil ve tavla oynayan memurlara yüksek sesle selam vererek kendimi tanıttım. Hemen etrafım sarıldı 'Oooo doktor, seni Allah gönderdi, çoluk çocuk hasta ne iyi ettin de geldin, anlat doktor anlat ne günah işledin de Gündoğmuş'a sürüldün? Burası sürgün yatağı, hepimiz sürgünüz 'dediler. Şoke olmuştum. 'Ben sürgün filan değilim ,tayinimde bir yanlışlık olmuş, Genel Müdür söz verdi.
Burada
Kaş'a tayinimi bekleyeceğim' dedim. Gülüştürler. Sonradan ilçenin Hakimi
olduğunu öğrendiğim K.T ' Her gelen böyle söyler doktor, sen iki sene burada
kalmayı göze al. Sen ne yaptın da sürüldün onu anlat' dedi. Ve yanındaki zat da
başını sallayarak adeta onu onayladı.' Bak doktor bunun ayıp tarafı yok, ben Manisa'da Ağır Ceza Mahkemesi
üyesiydim. Reis'i dövdüm. Buraya sürüldüm. Hep sürgünüz söylesene İhsan'
diyerek 'topu yanındakine attı. Ne dediysem sürgün olmadığıma bunları
inandıramadım. Çaresiz sürgünlüğü kabullendim amma içime bir kurt düşmüştü.
Acaba Kaş'a tayin edileceğim sözü bir aldatmaca mıydı ? Yirmi günü şüphe ve
endişe ile geçirdim. Yirmi birinci gün sağlık memurum Kaş Hükümet Tabipliğine
tayinimi bildiren yazıyı kulüpte elime tutuşturdu. Tayin yazım kulüpte elden
ele dolaştı. Artı sürgün olmadığım kanıtlanmıştı. Kaş'a hareket etmek üzere ata
binerken uğurlamaya gelen memur arkadaşlar ceketimin yakasına orasına burasına
birer toplu iğne saplamaya başladılar.
Garibime gitti. 'Buda neyin nesi oluyor yahu? dedim. Açıkladılar. 'Ayağını
sürü, bize de yol görünsün' demekmiş... Gülüştük, Sarılıp öpüştük. Ayrılırken
Savcı İhsan Alemdaroğlu 'Ayağını çabuk
sürü pek yakında Kaş'ta buluşalım' dedi. Savcının dileği oldu amma, ancak yedi
sene sonra Kaş'ta değil de Edirne'de buluştuk kendisiyle ...
SOSYAL
DEVLETTE MISIR KOÇANLI EKMEK
Malatya’nın
Hekimhan Hükümet Hekimliğinden Antalya'nın Gündoğmuş ilçesine tayin edilmiştim.
Memleketim olan Mersin'e geldim. Mersin'den Antalya'ya gitme yollarını aradım. Tek
yol haftada İskenderun'dan İstanbul'a dönüş yapan deniz yolları Güneysu
vapuruymuş. Deniz yoluyla haziran başında Antalya'ya geldim. Gündoğmuş'a
gidecek otobüsü aradım. Aldığım cevap şaşırtıcıydı. Gündoğmuş ilçesine daha
demir tekerlek girmemiş. Akseki otobüsüne binip Topraktepe mevkiinden sonra
köyden at kiralayarak 4 saatlik yolculukla Gündoğmuş'a ulaştık. Kasaba çam
ormanı içine serpilmiş toprak damlı evlerden oluşan bir köy görünümündeydi.
Bekardım. Bir öğretmenin evinin bana tahsis ettiği kısmına yerleştim. Gündoğmuş
5 sene evveline kadar Ekserez adlı bir köy imiş. Tek parti devrinin dişli
Antalya Milletvekili Rasih Kaplan kendi köyünü Gündoğmuş adıyla ilçe yaptırmış.
Ben kasabaya gelen ikinci doktormuşum. Evlere hastaya çağrılmaya başladım.
Çamlar içinde serpilmiş dışı beyaz badanalı evlerin içleri ise simsiyahtı.
Sebebi sordum. Memurlar ve esnafın evleri dışında diğer kasaba evleri
aydınlatma için yörede bulunan çam çırası yakıyorlarmış ve iç duvarların siyah
rengi is badanasındanmış.
Kasabaya
gelişimin haftasında Gazipaşa ilçesi yönünde Köprülü nahiyesinin bir köyünde av
tüfeğiyle vurulma sonucu ölen gencin adli tahkikat için savcı ve jandarma
kumandanı ile birlikte atlarla köye gittik. Muhtarın evine indik. Vakit öğle
idi. Türk köylüsünün gönül zenginliğiyle muhtarın kurduğu yer sofrasında
oturduk. Sofradaki ekmek dikkatimi çekti. Mersin'den iyi bildiğim bazlama
denilen cinsten kalın pide tarzında bir ekmekti. Islatılmış olduğu halde diş
kesmeyecek kadar sertti. Muhtara bu ekmeğin arpa unundan mı yapıldığını sordum.
Cevabı şaşırtıcı idi.” yarısı arpa unu” dedi diğer yarısı neyden ?' dedim.
Mısır koçanı ve ahlat( yabani, dağ armudu) karışımı paçal' dedi. Şaşkınlığım
daha çok arttı. Bildiğim kadarı ile mısır koçanı hayvan yemine karıştırılırdı.
Muhtar açık pencereden çevreyi işaret ederek 'bak bey' dedi.' Şu ormanların
içinde hiç ekin tarlası görüyor musun ? ancak evlerin çevresinde, avlu vasfında
1-2 evleklik küçük araziye ekilen arpanın unu ne olur ki? ...Biraz incirimiz
olursa kurutup Konya'nın Bozkur ilçesine götürür arpa ile trampa ederiz. Yine
yetmeyince mısır koçanını ekler, bunu özel değirmende öğütür hacmini
çoğaltırız. İşte bu yediğimiz ekmek bu paçal unu ekmeğidir. 'dedi. Çok üzüldüm.
Köye gelirken bir evin damı üzerinde gördüğüm harmanın hikmetini anladım. 1-2
evleklik tarlanın mahsulü ancak dam üstünde harman edilebilirdi. Bir köylü
kadın, biçilmiş arpa demetlerini toprak damın üzerine yaymış ,çakmak taşlı
tahta düveninin üzerine oğlunu oturtmuş, at yerine at yerine kendini koşarak
döne döne harman ediyordu. İçim burkuldu. Antalya'dan gelirken Manavgat'la
Serik arasında vasıfsız orman adı altında muhafazaya alınan binlerce dönüm
makilik, çalılık yarasız arazi boş dururken Gündoğmuş ilçesinin binlerce orman
köylüsü mısır koçanlı selülozik ekmekle açlığa mahkum ediliyordu. Cumhuriyet
Hükümetimiz 25 sene olmuştu. Tek partili demokrasimizin programlarında
halkçılık, sosyallik, ilkeleriyle iş başına gelen hükümetleri Antalya'nın
binlerce aç sefil orman köylüsünün aşağıya ovaya çalılık hazine arazisine iskan
edip kurtarma çabasını göstermemişti.
Aradan
50 sene geçti. Bu arada yolum Gündoğmuş'a düşmedi. Fakat ben, bu topraksız,
yoksul orman köylülerini güneydeki makilik arazisine iskân edilmiş ve
kurdukları narenciye bahçelerinde mutlu görmeyi hep düşlüyorum.
KAŞ
KIYILARINDAN TOPRAK ÇALAN MEİS'Lİ RUMLAR
1948
kasımında Antalya'nın Gündoğmuş ilçesinden Kaş'a tayin olmuştum. O yıllarda
Kaş'ın (Andifli) Antalya le karayolu bağlantısı yoktu. Çaresiz, iki gün
Mersinden gelecek yolcu gemisini bekledim. Deniz yolları idaresinin küçük Konya
vapuruyla kasım sonunda Kaş'a gittim. Kaş, Meis Adasının (Kostalariza)
karşısında yüz otuz haneli küçük bir kasabaydı. Meis Adası bembeyaz kayalı
çıplak dağların eteğinde güzel limanınyla,30-40 ailenin barındığı küçük bir balıkçı
köyüydü. Kaş'a 7-8 mil mesafedeymiş. Açık havalı günlerde evleri teker teker
seçilebiliyordu. 2.Cihan harbinden evvel yirmi bin nufüslu zengin ticaret
filosuna sahip bir adaymış. Adayı önce almanlar sonra İngilizler havadan
bombalamışlar. Ada halkının çoğunluğu Avustralya'ya göçmüş. 30-40 fakir balıkçı
ailesi kalmış. kayalık adanın topraktan yoksun halkı zaman zaman Kaş
sahillerinden toprak ve keçi çalarmş!. Bu toprakları kayalık alanlara serip
üzerinde sebze yetiştirmeye uğraşırlarmış. Kaş ceza evinde halen toprak
çalarken yakalanıp hüküm giymiş Meis' li iki rum' un varlığında bahsediliyordu.
ÇALIŞKAN YURT SEVER ÖRNEK BİR KAYMAKAM
Beni
Kaş’ta ilk karşılayan Ali Çankaya idi. Çabucak anlaştık. Kaş'a benden üç ay
evvel gelmiş. İlk iş olarak Kaş'ı Kalkan'a bağlayacak karayolunu açtırmaya
başlamış. Civar köylerle birlikte kazma kürek, karayolunu açtırmaya başlamış,
civar köylerle birlikte imece usulü ile yol yapımına başlamış. Dağda kurduğu
çadırında köylülerle beraber yatıyordu. Zaman zaman üşütüp ateşlenir Kaş'a iner o zaman elimizde olan Ültraseptil,
Prontosil gibi ilaçlarla iyileştikten sonra çadırına dönerdi. Ama Kaymakam
Çankaya Kalkan yolunu tamamlayamadan başka bir ilçeye tayin edildi. Kalkan yolu
böylece yarım kaldı.
KAŞ'TA TRAJİ-KOMİK
YILBAŞI KUTLAMASI
Yeni
tayin edildiğim Kaş ilçesinde ilk yılbaşını geçirecekti. Bekardım. İlçe
jandarma kumandası S.Ç ziyaretime geldi. 'Doktor, sen bekar ben bekar gel
yılbaşını birlikte kutlayalım' dedi. Kabul ettim. O gece benim evde küçük bir
çilingir sofrası kurduk. içki olarak yalnızca birkaç şişe bira aldırmıştım. Bir
şişe birayı daha bitirmemiştik ve ikinci
biraya daha yeni başlamıştık ki tuvalet ihtiyacıyla masadan kalktı. Bir kaç
dakika sonra bir gürültü koptu. Koştum, tuvalette yoktu. Alt kattan bir inilti
geliyordu. Merdivenlerden yuvarlanan komutan alt kattaki emir erinin kucağında
inliyordu. Başı yarılmıştı ve kan kaybediyordu. Pansumanını yaptım, başını
sarmaladım. Emir erinin yardımıyla evine yolladım. Gecenin tadı kaçmıştı...
Ertesi
sabah dairemde ziyaretime gelen bazı dostlarım 'Geçmiş olsun doktor bey, dün
gece içki masasında kumandanla dövüşmüşsünüz, şişeyle kumandanın başını
yarmışsınız, kasaba bu söylentiyle çalkanıyor' dediler. Şaşırdım; olay
çarpıtılmıştı .'Olayın aslını kumandandan ve emir erinden öğrenin 'dedim.
Alkole aşırı hassas, tahammülsüz bir tip olan kumandan bir bardak bira ile
sarhoş olmuş, dengesi bozulmuş, merdivenden yuvarlanarak başını yarmıştı. Bu
bana iyi bir ders oldu. Pek tanımadığım insanlarla içki masasına oturmamalıydım.
Benim sonraki yaşantımda oturmadım da...
ZORAKİ JİNEKOLOG OPERATÖR
1948 yılının kasımında Kaş Hükümet Hekimi olarak göreve başlamıştım. O yıllarda
Kaş Antalya'ya ve komşu Muğla ilçesi Fethiye'ye motorlu vasıta geçecek bir
karayoluyla bağlı değildi. İlçenin bütün çevre ulaşımı haftada bir İstanbul
yönünden gelen Devlet Denizyolları idaresi vapurları ile sağlanıyordu.
Dispansere ait demirbaş aletleri sağlık memurundan teslim alırken, bu 130
haneli küçük kasaba dispanseri demirbaşındaki bu cerrahi aletlerin çokluğu
dikkatimi çekmişti. Bir çok aleti tanımıyordum. Ama bunların içinde paslanmış
büyükçe bir aleti hemen tanıdım. Bu; baziotripsi, aleti idi. Naşit Erez
Hoca'nın kliniğindeki jinekoloji stajı pratiğinde başasistan Mansur Pek değer
bu aleti tanıtmış ve indikasyonlarını söylemişti. Kaş'a Hükümet Tabibi olarak
bir jinekolog gelemeyeceğine göre bu aleti kim kullanacaktı? İçimden Sağlık
Bakanlığının bu lüzumsuz girişimini garipsedim. Galiba büyük söylemişim; zira
iki ay sonra, bir olay beni bu aleti kullanmaya mecbur etti. Şöyle ki: İlçemize
bağlı çukurbağ köyler grubu ebesinden bir mektup geldi. Ebe köyünde 50
yaşlarında, ilk defa hamile kalan bir kadın üç günden beri doğuramıyormuş. Su
kesesi yırtılmış, amniyon suları gelmiş, ateşi yükselmeye başlamış...Yardım
için benim köye gelmemi rica ediyordu. Bu tam baziotripsilik bir vakaydı. Fakat
bu, benim gibi bir pratisyenin yapacağı iş değildi. Ama, köye gitmem, köy
ebesine yardımcı olmam gerekirdi. Depodan baziotripsiyi aldım. Atın heybesine
yerleştirdim ve köyün yolunu tuttum. Bana mektubu ve atı getiren hamile kadının
kocası gök Mehmet adlı köylüden yolda hasta hakkında bilgi aldım. Bu
doğuramayan kadın onun birinci karısıymış, ondan çocuğu olmamış ve kadının
izniyle imam nikahlı olarak ikinci eşini almış, ondan dört çocuğu olmuş. Yirmi
sene sonra bu birinci karısı gebe kalmış. Ama üç günden sonra doğuramıyormuş.
Çukurbağ köyüne varır varmaz hamile kadını muayeneye koyuldum. Çocuğun kalp
sesleri alınmıyordu. Ölmüştü. Ateş 38 derce, sular gelmiş, rahim çocuğun üzerine
katlanmıştı. Annenin hayatını kurtarmak için
ölü çocuğun başını delip küçülterek alınması lazımdı. Bu da Fethiye
ilçesindeki operatör Zahit Platin'nin işi idi ve ‘eşini denizden motorla
Fethiye'ye götür kurtar dediysem de adam Fethiye'ye. motorun 200 liraya
gittiğini biliyordu. ‘Ben fakirim, bir atım var, satsam100 lira eder,
götüremem’, diyordu. İkinci karısından 4 çocuğu olan bu adam ,ilk karısının
hayatını pek önemsemiyordu. Göz göre göre bu zavallı anneyi ölüme terk
edemezdim. baziotripsiyi tatbike karar verdim. Fakat bu aletin kullanılmasını
hiç görmemiştim. Bütün bilgim, Başasistan Mansur Pekdeğer'in,bu aletin 2
parçasını göstererek ,bu parça perfaratödür, ölü çocuğu fontanel majörunu (
bıngıldağını) delip beyni akıtarak başı küçültülür, ikinci parça ise
foseptiktir, küçülen başı rahimden çekerek alır, demiş ve şunu da ilave
etmişti: 'Perfaratörü çok dikkatli sokmak gerekir, zira bol damarlı
collomuteriyi (Rahim boynunu)
yırtarsanız kanamayı durduramazsınız, anneyi kaybedersiniz. ’.Bu korku içinde,
paslı baziotripsiyi bir leğene koyup üzerine boyalı ispirto dökerek yaktım,
sterilize ettim, ellerimi de tentürdiyodlayarak dezenfekte ettikten sonra
perforatörü sol avucumun içinde koruyarak rahim boyundan girdim. Başın saçlı
derisini ve fontanel majoru (bıngıldağı )bulup, perforatörü avucumun içinde
kıvırdım...Baş delinmişti. Ebe hanımın yukardan başı pelvise doğru itmesi ile
kanlı beyin parçaları aktı. Küçülen baş pelvise girdi. Porseps ile çekerek ölü
bedeni dışarı aldım. O zaman duyduğum, bir anneyi kurtarma sevincini unutamam.
Yanımda getirdiğim flacon kristal penisilini tarif ettiğim dozajda 3 saatte bir
tatbik etmesi kaydıyla teslim ettim ve 3 gün sonra hastanın durumunu
bildirmesini tembih ederek Kaş'a döndüm. Zafer kazanmış bir kumandan edasıyla.
ZORAKİ ÜROLOG OPERATÖR
Kaş Hükümet Tabibi olarak görev yaptığım 1949 yılı eylülünde dispanserimize 12
yaşındaki torunu ile ak sakallı bir dede geldi. Furnaz köyündenmiş. Torununu
kucaklayarak 6 saatlik bir eşşek yolculuğunu göze almış. Furnaz Köyü Ksantos ve
Patara antik şehir harabelerinin yakınında Ovagelmiş bölgesinde, portakalıyla
meşhur, şirin bir köydü. Torunu üç günden beri işeyemiyormuş, karnında
dayanılmaz ağrılar varmış. İki büklüm yürüyen çocuğu muayene masasına zor
yatırabildik, kıvranıyordu. Pubis arkasında ( Kasıkları üstünde ) bir lastik
top büyüklüğündeki kitleye pek dokundurmuyordu. Perineden( apiş arasından )
yaptığım palpasyonda, Vesica urinarianın ( idrar torbası ) çıkışında üretra
başlangıcına kısmen girmiş bir taşın sertliği hissediliyordu. İşeyememenin
sebebini anlamıştım, dedeye anlayacağı bir dille durumu izah ettim. Bu taş
ameliyatla alınmazsa, dışarı atılamayan idrarın kana karışarak ( üremi ) çocuğu
öldüreceğini, ameliyatının Kaş'ta yapılamayacağını çocuğu acele Fethiye'ye götürmesi
gerektiğini söyledim. Fethiye Hastanesi operatörü Zahit Platin Bey'e verilmek
üzere yazdırdığım resmi evrakı eline tutuşturdum. Dedeye bir hüzün çöktü. Cevap
vermeden düşünceye daldı, gözlerinden sakallarına süzülen yaşları kolunun
yeniyle silerek "Beyim, acele Fethiye'ye götür, yoksa ölür diyorsun ama
... Kaş'tan İzmir yönüne gidecek vapura daha beş gün var. Kaş'tan Fethiye'ye
özel motor 200 liraya gidiyor. Ben fakir bir adamım; bir eşeğim var. Satsam
ancak 50 lira eder. Ben bu yavruyu nasıl Fethiye'ye götüreyim ? Kaderde ne
varsa olur. " dedi. Dedenin bu acı teslimiyeti beni çok etkiledi, üzüldüm.
Başka çarem yoktu. Kaş'a bir bavul kitapla gelmiştim. Dahiliye asistanlığına
hazırlanıyordum. Kitaplarım hep iç hastalıklarıyla ilgiliydi. Cerrahiye ait tek
bir kitabım vardı o da Von Oratır'un ( Küçük Cerrahi ve Tıbbi Teknik ) adlı
tercüme bir kitabıydı. Acele onu açtım, inceledim; kitapta bu mevzuda yeterli
bilgi vardı. Kararımı verdim, bu işi burada halledecektim. Yemek masasına
muşamba örtüyü serdirip çocuğu üzerine yerleştirdim. Lokal Novacain anestezisi
ve sağlık memurum Suphi'nin asistanlığıyla, perineden ( apış arası ) girip,
Vesica urnaria ( idrar torbası ) boyuna sıkışmış kalmış, bir zeytin büyük taşı
dişli pensle çekerek aldım. Kanlı idrar masaya boşaldıktan sonra üretra
ağzından lastik sondayı meshane içine
ilettim. Sondanın dış ucunu glans penisi ( pipinin başına ) tespit ettikten
sonra perineye sütürleri koydum. O gece çocuğu dispanserimizde yatırarak gözlem
altında tuttum. Ertesi sabah, lastik sondayı bir hafta sonra çekip çıkartmasını
ve yıkayıp temizleyip bize geri göndermesini öğütleyerek geldiği eşekle
dedesinin kucağında köyüne uğurladım. Torun sağlıklı ve mutlu, el sallayarak
bize veda ederken, dedenin gizleyemediği, sakalına sızan sevinç gözyaşlarını
bugün bile görür gibi oluyorum.
ZORAKİ SÜNNETÇİ
Kaş
hükümet Tabibi olarak görev yaptığım 1949 yılı mayıs ayında Sağlık
Müdürlüğünden gelen bir yazıda son aylarda yurtta ehliyetsiz sünnetçilerin
neden olduğu komplikasyonlardan bahisle bölgemizdeki bu tip sünnetçilerin
faaliyetlerinin önlenmesi isteniyordu. İlçemizde sünnet yapan tek berber
emektar Ahmet ustaydı. Ahmet ustaya Bakanlığın emrini tebliğ ederek elinden
sünnet yapmayacağını bildirir yazılı bir belge almıştık. Bir ay sonra kasabanın
tek han-otelinin sahibi Hidayet efendi ziyaretime geldi. Hoş beşten sonra geliş
sebebini anlattı: beş yaşındaki oğlu Ali Özden'i sünnet ettirmek istiyormuş.
'Davet edersen geliriz' dedim. Orası öyle de sünneti kim yapacak ? 'Kırk yıllık
sünnetçimiz berber Ahmet ustayı yasaklamışsın, Antalya'dan fenni sünnetçi
getirecek halimiz yok. 'dedi. 'Sen merak etme ( D.S) ye sünnetini yaptırırım
dedim. Adam adeta yerinden fırlayarak 'yahu o deli, oğlumun pipisini dibinden
keser!' diye bağırdı. 'Korkma benim
nezaretimde olacak ben başında bulunacağım' dediysem de ikna edemedim. Adam 'ya
sünneti sen yaparsın yada berber Ahmet ustaya izin verirsin' diye tutturdu.
Sağlık memurum (D.S) Nörotik bir tipti; dispanserimize gelen hastalarla olan
işlemlerde ani parlaması nedeniyle kasabada Mazhar Osmanlık' olarak
anımsanıyordu. Bu mevzuda Hidayet efendiyi ikna edemedim. Hancı Hidayet
kırılacak adam değildi. Kaş'a geldiğim günden beri bana en çok yardımı olan
kişi idi. Kasabanın tek han-otelinin sahibiydi. Hanının altında hayvanlar üst
katında yolcular barınırdı. Sünnet için berber Ahmet ustaya izin veremezdim.
Çaresiz, bu işi ben üstlendim. O güne kadar ne sünnet yapmış nede seyretmiştim.
Bu işte Ahmet ustayı aratmamalıydım. O, bu işi keskin usturasıyla yapıyor ve
pek bağırtmıyordu. Distüri usturanın yerini tutamazdı. Daha keskin bir alet
bulmalıydım. Jilette karar kıldım, jileti uzunluğuna biçip dişli pensle
kıskaçlayarak saplı büyük kesici alet haline getirdim, gerisi kolaydı. Beklenen
gün geldi. Davul zurna eşliğinde sünnet ameliyesi hazırlığına girdim. Küçük Ali
kirvesinin kucağında babası da yanında ayakta yerini aldı. Ben bu işi defalarca
yapmış usta bir cerrah edasıyla çocuğu teskin ettikten sonra tentirdiyotla
prepisyumu (pipisini) çepecevre dezenfekte ettim ve kendi buluşum olan saplı
jiletle bir darbede prepisyumun fazlalığını kesip çöp sepetine
fırlattım...Fakat o ne? Sessiz duran çocuğun yanındaki babasının 'Eyvah Çocuğun
pipisinin başından bir parça gitti 'feryadı ile irkildim. 'Yahu hayal mi
görüyorsun, ne pipisi? giden kanlı kabuk, pipisi yerli yerinde duruyor' diyerek
dermatol yara tozunu bastırıp kanlı sathı kapatarak sargıladım. Babayı her ne
kadar teskin ve ikna ettiysem de içimde bir şüphe uyanmıştı. Acaba ,jiletin
keskin darbesiyle glans penisten (pipi başı) bir parçamı koparmıştım? Eğer
babanın görüşü doğruysa, bir parça gitmişse? Usta sünnetçi berber Ahmet ustanın
karşısında benim durumum ne olurdu? Üç gün sonra pansumana gittim. Yaranın
pansuman değiştirme kıvamına gelmediği bahanesiyle dört gün sonraya erteledim.
Niyetim, glans peniste babasının söylediği gibi bir hasar olmuşsa ciğer gibi
kıpkırmızı haliyle değil de, kabukla kamufle olmuş vaziyette durumu idare
etmekti.
Bir
hafta dolmuştu; pansumana gittim, gaz sargı iyice kurumuştu ve yapışmıştı.
Oksijeni sula yeterince yumuşattıktan sonra endişe içinde, örtüyü kaldırdım.
A...a...o da ne ? glas penis (pipi başı) düzgün meşe palamudu gibi pırıl
pırıldı...O sevinçle başımda durumu izleyen baba Hidayet'te yüksek sesle
çıkıştım ve başında kesik izi görüyor musun ?dedim. 'Ne bileyim doktorum
elinizdeki kan içinde parçayı nevrim dönmüştü' diyebildi. Yıllar geçti...Dört
sene evvel Güney ve Batı Anadolu gezisine çıkmıştım; 45 sene evvel Kaş'ı yeni
çehresiyle tanımak mümkün değildi. Limanda demirli yatlar sahil düzenlemeleri,
oteller ve villalarla turistik bir belde olmuştu. Kasabada bir yabancı gibi
dolaşıp eski dostları sormaya başladım. 'Eşraftan çiftlik sahibi Ali Kaşlı ne
alemde? ''Sizlere ömür efendim...''Ya tüccar Hafız Teyfik?''Sizlere ömür
efendim' Deniz yolları acentesi Süleyman Sandıkçı? ''Sizlere ömür efendim.
'İçime bir karamsarlık çöktü. Hayalimdeki yarım asır evvelki Kaş'ın silueti
canlandı. Ağzımdan 'Ya hancı Hidayet? 'sorusu döküldü...'Ha.. işte o sağ,
burada, yakında' dediler...'Hanının turistik otele mi çevirdi? 'soruma 'Hayır,
buz fabrikası kurdu. Yatlara ,teknelere buz veriyor' dediler ve önüme düşüp
beni buz fabrikasına götürdüler.
Hidayet
Özen bir şaşkınlık anından sonra boynuma sarıldı kucaklaştık. Hoş beşten sonra
'Senin sünnetini yaptığım küçük Ali nerede, Neyle meşgul? 'dedim. Yanıtı pek
şaşırtıcı ve sevindirici oldu. 'O doktor oldu, şimdi Ankara'da İbni Sina
Hastanesinde
Gastro-entroloji
profesorü ' demezmi?!...Hey gidi yıllar hey...
CİNSEL VUKUAT
1948
Kasımında Antalya'nın Gündoğmuş ilçesinden Kaş Hükümet doktorluğuna tayin
edilmiştim. Sağlık Müdürlüğünde rastladığım bir meslektaşım, Kaş hakkında bana
yeterince bilgi vermiş ve arkadaşı Kopuk (N) 'nin hala Kaş'ta Sıtma Savaş
doktoru olarak çalıştığını söylemişti. Kaş'ta işe başladığımda, bana ilk "Hoşgeldiniz,
ziyaterinde bulunan kişi Kopuk (N) oldu. Minyon tipli, çok genç görünüşlü ve
oldukça yakışıklıydı. Bekardı, bonkördü. Kasabanın meyhanemsi lokantasında bir
kaç defa beni ağırladı. Bu ziyaretlerde, masamızdaki yerli küçük memurlarla bir
kaç zıpkın delikanlı dikkatimizi çekmişti. Dr. (N.A)'nın kopukluk namı pek boş
değildi. Sıtma Savaç Teşkilatı doktorlarının, her ay 20 gün zorunlu köy
gezileri nedeniyle, bizim doktor ilçede muayenehane açamamıştı. Bir atı vardı.
Köy gezilerini onunla yapıyordu. Bana bir gün "Bak kardeşim, bu Kaş'ın adı
ilçe amma aslında 120 evli bir köy. Kaş içi taş dışı taş, ha dolaş de
dolaş." diyerek ilçenin kısa tanımlamasını yapmıştı.
Bir yıl süren birlikteliğimizde, beni bir kaç defa meyhanede ağırladı. Bir defasında arka arkaya yuvarladığıp içki kadehlerinden sonra iyice açıulmış ve "Dostum, bu köyümsü yerde çok sıkılıyorum, çok ... Sen evlisin, geceleri evindesin ... Gecelerin nasıl geçtiğini sen bana sor." demiş ve meşhur tekerlemesini mırıldanmaya konulmuştu. " Kaş içi taş dışı taş, ha dolaş de dolaş... " " Çok yanlızım çok. " deyince kulağına eğildim ve " Çok yanlız da sayılmazsın, senin de çikolatan var ya." dedim. Onun çikolata dediği, ilçede yanlız yaşayan, siyaha yakın kara tenli Habeş kırması hanım hanımcık bir kızdı. İki kadeh daha yuvarladıktan sonra kulağıma eğilerek yavaşça "Sorma yahu, iki gün evvel az kalsın bir cinsel vukuat çıkartacaktım. Çikolatam hastaymış, öksürüyormuş, beni evine muayeneye çağırdı, gittim.
Sırtını sıyırttım, aletle ciğerlerini dinlerken birden aşka geldim, muayeneyi bırakıp sırtına sarıldım. Ensesinden öptüm, öptüm ta... ki kızcağız "Bitti mi, yetti mi?" deyinceye kadar... Utancımdan tası tarağı toplayarak hızla evden uzaklaştım. " dedi ve ekledi " Bir cinsel vukuat çıkartmadan bu ilçeden uzaklaşmam lazım kardeşim... Zaten başka bir ilçe için dilekçemi verdi. Yakında büyük bir ilçeye tayinim çıkıyor, haberini aldım "Ayrılmak yakındır." dedi. Bir hafta sonra muayenehaneme geldi sevinçliydi. "Tayinim geldi. Yarın ki vapurla ayrılıyorum, vedaya geldim." dedi. Ertesi gün Antalya'ya giden gemide onu uğurlarken kulağına eğildim ve "Ulan Kopuk!... Büyükçe bir ilçeye gidiyorsun. Orada bir cinsel vukuat çıkartmadan evlen de hayatını düzene sok bari... " dedim, gülüştük. Gemi demir alırken kucaklaştık, öpüşerek vedalaştık
Bir süre ondan haber alamadım. Bir gün, Kaş'da yeni işe başlayan bir memuru muayene ettikten sonra, bu hastalığı için daha önce ilaç kullanıp kullanmadığını sordum. Hastam bir reçete çıkarttı, baktım, reçete de Dr. N.A 'ya aitti. Bizimkinin hakkında bilgi almaya koyuldum.
"Dr. N.A hala bekar mı?" dedim. "Hayır, doktor bey olaylı bir evlilik yaptı. Cinsel taciz ettiği bir kızla evlenmek zorunda kaldı. Maddi sıkıntıya düşmüş diyorlar. " Görevli olarak yaptığı köy gezilerinde fakir hastaları tavuk, yumurta karşılığı muayene ediyormuş. Atının terkisine ayaklarından baş aşağı sarkıtarak bağladığı canlı tavuk, horoz, kaz, ördeklerle doktorun kasabaya girişi çok eğlenceli oluyormuş...
Anlaşılan,
bizimki yağmurdan kaçarken doluya yakalanmış. Küçük ilçede işlemekten korktuğu
cinsel vukuatı gittiği büyük ilçede işlemiş. Huylu huyundan vazgeçer mi hiç!...
AZGIN EŞEN ÇAYINI ATLA GEÇTİM
1949
yılının, Nisan başlarında Furnaz Köyü'ne bir hastaya çağırıldım. Furnaz Köyü,
Ovagelemiş bölgesinde, Ksantos ve Patara antik şehir harabelerine yakın, şirin
bir köydü. Atımın heybesine ilaç ve gerekli malzemeyi yükleyerek yola koyulduk.
Yorucu bir yolculuktan sonra Furnaz'a vardık. Hastayı muayene edip ilaç
tedavisini yaptıktan sonra Kaş'a dönüş hazırlığına başlamıştım ki, hasta sahibi
"Bir hastamız daha var Doktor bey," deyiverdi. "Getirin, ona da
bakayım," deyince, ev sahibi "O hasta bu köyde değil, Bolsulu
(Boğoslu) köyünde, dayımın karısı ağır hastaymış; buraya getiremeyiz"
dedi. Çaresiz, iki atlı yola koyulduk. Eşen Çayının kenarına kadar geldiğimiz
halde görünürde köy falan yoktu. Meğer köy Eşen Çayı'nın karşı yakasındaymış.
Eşen Çayı, Antalya'yla Muğla illerini ayıran doğal sınırdı. Nisan yağmurlarıyla
kabaran Eşen Çayı yatağından taşmış ve sele dönmüştü. "Bu çayı aşacağımız
köprü nerede ?" dedim. Aldığım cevap biraz korkutucu oldu, "Beyim
buralarda köprü yok, her zaman çayı buradan atla geçeriz" dedi ve atını
çaya sürdü. Çaresiz ben de arkasından sele daldım. Çayın ortalarında azgın
sular atın karnını aşıp heybeyi ıslatmıştı. Kılavuzum, "Korkma, dizginlere
asıl, beni takibet!" diye seslendi. Paçalarımın ıslanmasını önlemek için
ayaklarımı heybenin üstüne kaldırdım. Korkuyordum, hayvan bir tökezlerse halim
ne olurdu? Salavat getirip bildiğim duaları okumaya koyuldum; kılavuzum halâ,
"Korkma beyim, hayvan yolunu bilir!" diye bağırarak bana moral
vermeye çalışıyordu. Nihayet salimen karşı kıyıya çıktık. Bahçeler ve
zeytinlikler arasından geçerek, alt katı yağhane olan bir evin önünde durduk. Burası
dayısının eviymiş. Dayı Hayri Ağa bizi evin kapısında karşıladı. "Nerde
kaldınız beyim; sizi dünden beri bekliyoruz, hastanın durumu ağırlaştı, leğen
dolusu kan kustu, bulantıyı bir türlü kesemedik; şifası sizden olur
inşallah," dedi. Islanan ilaç heybesini yukarı kata taşıdık. Hasta yer
yatağında yatıyordu. Yanındaki leğende pıhtılaşmış kanla karışık mide salgısı
ilk bakışta bana bir ülser kanaması izlenimi verdi. Hastanın bulantısı halâ
devam ediyordu. İlk etapta bunu kesmek için gerekli enjeksiyonu yaptım. Kan
durdurucu ilacı da ilave ettim. İlaçla tedavi faslı bittikten sonra "Ah
bir de buz olsaydı; parça parça yutturur, kan durdurma işini perçin¬lerdik, ne
çare ki, ne Kaş'ta ne Kalkan'da buzdolabı yok" dedim. Hayri Ağa, "Ben
size buz bulurum, bizim yaylanın sırtlarında kar kuyularımız var" dedi.
Meğerse kışın o çukurlara kar doldurup sıkıştırırlarnış. Sıkıştırmayla kar
donar, buzlaşırmış. Yazın da bu buzları parça parça kırar, pekmezle karıştırıp
"Karsanbaç" yapar, dondurma gibi yerlermiş. Ağa yaylaya adam saldı ve
buzların 3-4 saat sonra geleceğini söyledi. Ben de "İyi olur, artık sen bu
buzlaşmış kar parçalarını yarım saat aralıklarla hastaya yutturursun, bize
müsade et, artık Kaş'a dönelim" deyince "Yok beyim yok, ben anlamam
bu işten, seni bırakmam, sen yokken kanama bir daha başlarsa ben ne yaparım? Bu
gece misafirim ol, tedaviyi tamamla öyle git" dedi. Çaresiz tutsak
olmuştuk. Kar o gece yarısına doğru geldi. Hakikaten gelen kar katılaşmış, buz
olmuştu, küçük parçalar halinde hastaya yutturduk. Bitkin hasta uykuya daldı.
Ben de yorgunluktan sedirin üstünde uyuya kalmışım. Bir ara Hayri Ağa'nın
dürtmesiyle uyandım. "Beyim kalk karsanbaç hazır, bunu yedirmeden seni
köyden salmam" dedi ve kâseden bardağa boca ettiği karsambaçı önüme sürdü.
Kendi kâsesindeki karsanbaçı kaşıklarken "Ye doktorum ye... temmuz,
ağustos sıcağında bunun tadına doyum olmaz ama nisanda senin sayende karsanbaç
yemek nasipmiş" diyordu... Kaşıklamaya başladım. Hasta başında sabahı
ettik. Tutsaklığım bitmişti. İlaç çantamı toparladım, çantamı heybenin bir
gözüne sokarken öbür göze Hayri Ağa'nın ağırca bir tenekeyi yerleştirdiğini
farkettim. "Hayrola ağam heybeyi mi denkleşti-riyorsun?" soruma,
"Kendi mahsulümüz sızına zeytinyağı, çam sakızı çoban armağanı beyim"
dedi ve ceketimin yan cebine sarı saman kağıdına sarılı küçük bir paket soktu:
Belli ki usulca, tedavi ücretimi ödüyordu. Kaş'a dönüyorduk. Kılavuzum önde,
azgın Eşme Çayını bir defa daha geçmeye koyulduk. Biraz deneyimliydim. Korkuyu
savan salavat ve dualara gerek duymadan çayı geçtik. Yorgun fakat huzur içinde.
KAŞ’TAN İSRAİL’E
1949
haziranında bir sabah erkenden uyandırıldım. Gelen, kasabanın meşhur gemicis
Arap Fevzi kaptandı, yanında duran kişiyi tanıttı. " Kaptanoğlu"
gemisinin patron kaptanıymış, yüklediği 300 ton soğanı İsrail'in Hayfa limanına
götürürken yolda makinisti ağır hastalanmış. Ateşi çok yükselmiş, kendini
bilmez haldeymiş. Gemiyi Kaş'ın "Bucak Denizi" koyuna demirlemişler.
Muayene ve ilk yardım çantamı yüklenip gemiye yollandık. Gemi tipik Karadeniz
yapısı, geniş karınlı, ahşap bir tekneydi. Hasta makinisti muayeneye koyuldum.
Kırk bir derece ateşli, sorulara cevap veremeyen şuuru bulanı, prekomada bir
hastaydı. Klasik baş, göğüs, karın organlarının muayenesinde bu yüksek ateş ve
şuur bulanıklığını izah edecek bir bulgu tesbit edemeyince, bütün vücudunu
soyup incelemeye koyuldum. Sağ bacağının ortasında avucu dolduracak genişlikte
şiş, kabarık, cerahatli bir mihrak gözüme çarptı. Teşhisi koymuştum. Bu,
osteomyelite bağlı sepsisti, enjektörle cerahati boşaltıp yara içine 1 flakon
kristelize penisilin solüsyonu zerkettim. O zamanlar başka şekli olmayan
kristal penisilinden adaleye her 3 saatte bir yeterli dozda zerk ederek
tedaviye devam ettim. Gemi sahibi kaptan, hasta makinistin bir an evvel ayağa
kaldırılmasını istiyordu. Aksi halde her gün 500 Lira gecikme tazminatı cezası
ödemek zorunda kalacakmış. Hasta ikinci günü gözlerini açtı. Ateş düşmeye
başladı. İki gün sonra gemiyi İsrail'e yolcu ederken kaptan elime bir topar
para tutuşturdu. Baktım; 500 Liraydı. O yıllarda 176 Lira maaş alıyordum. Bana
ödenen bu para neredeyse benim üç maaşım kadardı ve meslek hayatımda aldığım en
yüklü maddi ödül olarak anılarımda kaldı.
DEMRE YOLUNU DOLU
ZIPKINIYLA GEÇTİM
1949
Şubatında mesai bitimine yakın, elden getirilen bir mektup aldım. Demre Orman
Bölge Şefi Recep Bey'den... İki günden beri yüksek ateşle yattığını
hastalığının ağırlaşmakta olduğunu bildiriyor ve gelmemi rica ediyordu. Bu
yolculuk için bölgede namlı duru atını bana göndermişti. Çantamı hazırlayıp
atın heybesine yerleştirdim, yola koyuldum. At ne kadar rahvan olsa da beş
saatlik yolumuz vardı. Gün batımına yakın hava birden karardı ve sağnak bir
yağmur başladı. Karanlığı yırtan şimşek ve yıldırımlarla birlikte ceviz
büyüklüğünde dolu salvosuna tutulmuştuk. At başına boynuna vuran dolunun
etkisiyle huysuzlaştı, sağ sola sıçramaya, kıç atmaya başladı. Yanımda yürüyen
klavuzum "Beyim bu dolu zıpkını hayvanı kudurtur, seni savurur atar, tez
aşağıya atla!" Diyerek hayvanın dizginine sarıldı atladım. Başımıza gelen
dolu darbelerinden korunmak için klavuz çeketini, ben de pardesümü şemsiye gibi
başımıza gerdik. Bir süre sonra dolunun hızı kesildi. İç fanilama kadar
hızlanmıştım. Bu halde yola devam edemezdik. Kapalı bir mekana sığınmamız
gerekiyordu. Sol yanımızda uzanan bayırda tek tük ışıklar gözüme ilişti.
Klavuza sordum. "Diğer Ahatlı Köyü beyim" cevabıyla beynimde bir ümit
kıvılcımı çaktı. Bu bizim Abdulrahman Ağanın köyüydü. İki ay önce Plörezili (
Zatülcempli ), nefes darlığı çeken gelininin ciğer zarını dolduran iltihaplı sıvıyı defalarda boşaltarak tedavi etmiştim. Ağayla
hukukumuz vardı.Köye daldık ve penceresi ışıklı ilk kapıyı çaldık. Abdulrahman
Ağa'nın evini sorduk, gösterdiler. Ev karanlıktı, belli ki uyuyorlardı. Kapıyı
defalarca çaldık. Ses veren yoktu. Nihayet bir pencereden titrek bir gaz
lambası ışığı belirdi ve arkasından "Kim o bu saatte yahu!" sesi pek
olumsuzdu. "Abdulrahman Ağa!..." Ben doktor Muzaffer, sana
sığınacağız, misafir kabul etmez misin?" diye bağırdım. Merdivende tıkırtılar
oldu ve elinde gemici feneriyle Abdulrahman Ağa göründü. "Kusura bakma
doktorum, hayrola bu satte." utana sıkıla. Kucaklaştık, hayvanı ahıra bizi
üst kata taşıdılar. Uyanan vefalı gelin ellerime saygıyla sarıldı. Bir oda
açtılar. Közlenmiş ocağa odunlar, kütükler atıldı. Oğlu askerdeymiş.
Sırılsıklam halimizi gören ağa beni güzelce soydu. Gelinin çeyiz sandığından
çıkardığı yerli dokuma pamuklu gömlek, paçadan bağlı iç çamaşırlar ve gecelik
giydirildim. Islak çamaşırlarım yanan ocağın üstüne kurutulmaya alındı. Yer
sofrası kuruldu. Açlık bu... Hiç nazlanmadım. "Misafir bulduğunu yer"
derler ama, ben umduğumu bulmuştum. Tandır ekmeği, bulgur pilavı, yoğurt ve
bana çok tatlı gelen acı soğan... Ocağa sürülen çaydanlıkta kaynayan ada
çayının mis kokusu bana tiryakisi olduğum kahveyi aratmadı.
Yere
serilen döşeklerde deliksiz bir uyku. Kapıyı tıklatan Abdulrahman Ağa'nın
"Kahvaltıya buyurun doktorum" sesiyle uyandım.Şimşekli, yıldırımlı,
dolulu geçen gecenin sabahında, masmavi bir gök... Adeta bahar gelmişti. Yolumu
gözleyen bir hastam vardı... "Yolcu yolunda gerek ağam"diyerek
kucaklaştık. Vefalı gelin yine ellerime sarıldı, gözleri buğulanmıştı.
Solumakta güçlük çektiği ızdırap dolu günlerine son veren ellerimi tekrar
tekrar öptü... Geçen gecenin kabusunu unutmuştum.
İki
saat sonra Demre'deydik. Orman Bölge Şefi merak etmiş "Dolu altında yolu
mu şaşırdılar" diye yola adam yalmış. Hastamı muayene ettim. Çift taraflı
apseli septik anjindi. İlk tedavisini yaptım, ilaçlarını verdim. İşim bitmişti.
Baharı
anımsatan bir Akdeniz güneşi altında yola koyulduk: Ver elini kadim Andifli,
yani Kaş…
TEPEDEN İNME TAYİN
1949
kasımında Mersin'den gelen bir telgraf hayallerimi altüst etti. Bacanağımdan
gelen bu telgrafta "Mersin Merkez Hükümet Tabipliği'ne tayin edildiniz,
tebrik ederiz" deniyordu. Şoke olmuştum. Bu işin nedenini sonradan
öğrendim. Sağlık Bakanı ile yakın dostluğu olan bir akrabam Bakan'dan Mersin'e
tayinimi rica etmiş ve bu tayin bana sorulmadan gerçekleşmiş. Oysa Kaş'a geleli
henüz iki yıl olmuştu. Burada güzel dostluklar kurmuş, Kaş'ın doğal hayatına
alışmıştım ve rahat çalışıyordum ve çok iyi kazanıyordum. Burada en az 4-5 yıl
daha çalışıp sağlayacağım parasal birikimle, istanbul'da yapmayı düşündüğüm
ihtisas asistanlığımı rahat geçirmeyi düşlüyordum. Planlarım altüst olmuştu.
Gelen
telgrafı derhal cevapladım. "Ben Kaş'tan memnunum, bu tayini
durdurun". Aldığım cevap umut kırıcıydı "Tayin çıkmıştır, gel
düşünürüz" tayin emrini tebellüğ ettikten sonra, ilk vapurla Mersin'e
hareket ettik. Hiç unutamayacağım dostlukları ve doğal güzellikleri geride
bırakarak...
HARP GEMİSİNDEN ROMORKÖRE KUCAKTA İNDİRİLEN CUMHURBAŞKANI; CELAL BAYAR
14
mayıs 1950 genel seçimlerinden zaferle çıkan Demokrat Parti tek başına iktidara
gelmiş ve Celal Bayar Cumhurbaşkanı seçilmişti. Bayar ilk yurt gezisine bir
harp gemisiyle çıkmış ve ilk etapta Demokrat Partisi ‘nin kalesi sayılan
Mersin’e uğrayacağını bildirmişti. Cumhurbaşkan’ına coşkulu bir karşılama
töreni hazırlanıyordu. O yıllarda Mersin açık limandı ve gemiler sığ kıyıdan
1,5-2 mil açıkta demirler, yolcu ve eşya nakli sandallarla, romorkörlerle
çekilen mavnalarla yapılırdı. Benim de içinde bulunduğum usta denizci Mustafa
Suri’nin romorkörü içinde Türkiye’nin ilk kadın Belediye Başkanı Müfide İlhan
ve Demokrak Parti Yönetim Kurulu üyeleri vardı. Fırtınalı bir gündü. Bizim
romorkörün usta kaptanı dev gibi dalgaları aşarak geminin merdivenine yanaştığı
anda Celal Bayar kucaklanarak romorköre alındı. Sahile ancak böyle çıkabildi.
Bu olayın etkisinde kalan Bayar, Mersin Limanının öncelikle yapılmasını hükümete
önermiş. Liman tesisleri bir Hollanda şirketine ihale edildi ve Mersin modern,
büyük bir limana böylece kavuşmuş oldu.
Üstü
ot ve sazlarla örtülü soğuk koğuşlarda barındırılan askerlerimiz arasında kışın
grip ve solunum yolu enfeksiyonları yaygındı. Alayda temizlik ve banyo imkanı
çok kısıtlıydı. Uyuz vakaları görülmeye başlamıştı. Koğuşlarda yağtığım uyuz
taramasında kırkın üstünde uyuzlu hasta tesbit etmiştim. Zorunlu uyuz tecrit
koğuşunu kurdum. Elimizde bu savaş için hazır ilaç yoktu, tahsisat da yoktu.
Kodexi, farmakopeyi karıştırdım. En ucuz, en kolay elde edilecek ilaç, bir
teneke su içinde belli oranda karşılaştırılan kireç ve kükürtün kaynatılmasıyla
elde edilen ( Sulfure Calcum Liquid ) idi. Bu ucuz ilaç sayesinde başarılı bir
uyuz savaşı verdik. Alay kumandanı Albay (Ş.U.) benden o günkü uyuzlu er
sayısını bildirir sözlü rapor istemişti. Her sabah viziteden sonra makamında
Albay'a koğusta kalan uyuzlu sayısını bildiriyor ve her defasında Albay'dan
"Aferin Doktor" övgüsünü alıyordum. Sonunda Alay'da uyuz sıfırlandı.
Tecrit koğuşunu kapattım ve müjdeli tekmili vermek üzere alay Karargah'ına
gittim. Makamda selamımı çakarak tebessümle "Müjdeler olsun Albayım uyuz
salgını söndü, tecrit koğuşunu kapattım." dedim.
KADERE BAK
Mersin'de
hükümet tabibiyken, adli tabiplikle de yükümlüydüm. 28 mayıs 1950 günü sabah
erken saatte C.Savcı yardımcısı Ali Palalıoğlu telefon etti. "Hazır ol,
Alata'ya gideceğiz. Kamyon kazası olmuş, bir ölüm var" dedi. jandarma
jipiyle yola koyulduk. 26. kilometrede virajsız düz bir yerde durduk, vaka
mahalliymiş. Yolun solundaki portakal bahçesi içinde, yıkılmış portakal ağaçlan
arasında bir kamyon ve yerde .üzeri gazeteyle örtülü bir ceset duruyordu.
Kalabalık arasından sıyrılan, şaşkın, perişan bir adam dövünerek, Savcı'ya yaklaştı.
Kaza yapan kamyonun şoförüymüş, "Kadere bak, Savcı bey, kadere bak!..
Günahsız katil olduk. Ben, bu merhum garibanı görsem tanımam. Düşmanım olsa,
onu ezmek için nişan alıp kamyonu üzerine sürsem, yine onu ezemezdim... Bu
dümdüz asfalt yolda, buraya 20-30 metre kala, araba sola kaymaya başladı.
Direksiyonu ne kadar sağa kırmaya çalıştıysam da durduramadım... Arabayı, ancak
soldaki hendeği aşıp bahçeye girdikten sonra durdurabildim. Bu gariban da
bahçede ağacın altında uzanıp yatıyormuş, görmedim, o da bizi görmemiş ki; bir
cayırtı koptu. Köylüler yetişti, tekerin altından zor sıyırdık adamı... Kadere
bak savcı bey, kadere bak... Günahsız katil oldum...
Savcı,
şoförden sonra görgü şahitlerinin de ifadesini almaya koyuldu. Önce, kaza
anında ölenin yanında olanı sorguladı. Bunlar Sivas'ın köylerinden gelip bu
bahçede işçi olarak çalışıyorlarmış. Bahçeden toplayıp, iki küfeye
doldurdukları patlıcanı sebze haline göndermek için Erdemli'den gelecek kamyonu
bekliyorlarmış. Portakal ağacının dibinde biri uzanmış, diğeri çömelmiş
vaziyette sohbet ederken bir gürültü kopmuş ve çömelmiş vaziyette olan, bir
kamyonun üzerlerine doğru geldiğini gördüğü an yerinden fırla¬mış... arka üstü
uzanmış olan arkadaşı toparlanamadan tekerlerin altında kalmış ve ezilmiş.
Kamyonun altından çıkardıklarında nefesi kesikmiş...
İfade
alma işlemi bitince Savcı şoförü tutukladı. Jandarmalar arasında giden şöför,
biteviye "Kadere bak beyim, kadere bak... günahsız katil oldum" deyip
duruyordu...
Bu
olaydan sonra "Kadere bak, kadere bak" sözcükleri günlerce
kulaklarımda çınladı.
İlk defa iki ay kısaltılarak 4 ayda tamamladığımız As. Tatbikat Okulumuz Mart 1947'de sona ermişti. Özel merasimle Asteğmen Doktor olmuştuk. Kuralarımız çekildi. Ben Şile Ömerli'sinde bulunan 11. Tümen emrine verilmiştim. Tümene bağlı 3 Alay Alemdağı, Sultançiftliği ve Selimiye kışlasına yerleştirilmişti. Ben Sultançiftliği köyünde yerleştirilmiş 127. Piyade Alayı emrine atanmıştım. Bu alayın baştabibi Üsteğmen Sabahattin bana, alayın Dudullu köyündeki taburunda görev verdi. Taburda çok rahattım. Bütün zimmetli malzemem küçük bir ilk yardım çantasından ibaretti. Sabah vizitesi 3 - 4 erin muayene ve tedavisiyle bitiyordu, geri kalan zamanda atla çevreyi dolaşıyor, Baltalı çiftliğine kadar uzanıyordum. Heyhat, bu rahat kısa sürdü. Bir ay sonra, Gülhane Hastanesi'nde asistanlığa atamam Üsteğmen Doktor'dan, Alay Baştabibliğinde görevlendirildiğimi bildiren bir yazıyı aldım. Alayın bulunduğu 90 haneli Sultançiftliği köyüne gelip Alay Baştabibliği barakasına yerleştim. Büyük bir zimmet yükünün altına girmiştim. Üç çift seferi malzeme sandığını, 120 adet ilk yardım çantasını, 2 adet seyyar etüvü, 1 adet çift atlı sıhhiye arabasını teslim aldım. Koca alayda bir tek motorlu vasıta, kamyon, jeep v.s. yoktu. Bütün iletişim vasıtaları at ve atlı arabalardan oluşuyordu. Alay mevcudu, üzeri ot ve sazlarla örtülmüş koğuşlara yerleştirilmişti. İkinci Cihan Harbi yeni bitmişti. Mazallah bu harbe girmiş olsaydık İstanbul'u ancak iman gücüyle koruyabilecektik.
NOT:KASABA DOKTORU KİTABININ İKİNCİ BÖLÜMÜDÜR.DEVAMI ÜÇÜNCÜ BÖLÜMDE YAYINLANACAKTIR, BAKINIZ
Yazar; Gezgin, Kültür Araştırmacısı ve Habercisi, Deniz Kakanaş
Haberciden, İyilik, Güzellik ve Doğruluk haberciliği
Yorumlar
İLK YORUM YAPAN SEN OLMAYA NE DERSİN?
Yorum Yap