Nane küçük yapraklı aromatik otsu bir bitkidir. Bahçelerimizdeki küçük yeşil yapraklı nane melezlemedir. Ülkemizde diğer bir yabancı nane olarak bilinen Yarpuz da nanenin başka bir çeşididir.

Nane aynı kekik yada fesleğen gibi otsu bitkiler olduğu için genellikle bahar aylarında tohumdan yada üst  tarafından bir parça dal alınıp köklendirme yöntemiyle üretilir.

Otsu bitkilerin bir çoğu nane gibi üst taraftan kesilen bir dal parçası  suyun içinde köklendirildikten sonra herhangi bir toprağa yada saksıya ekildiğinde yeşerir, tohum döker ve ertesi yıl tekrar aynı yerde yeşererek çoğalır ve kişisel ihtiyacımızı giderir.

Aylara göre mor, yeşil yada leylak gibi renklere bürünerek tohum döker tekrar tekrar yeşerdiğinde uçlarından hasat edilerek yeşil kalması sağlanır. Toplanan nane yeşil kalması için güneşte değil  gölgede kurutulur

Nane tıbbı aromatik bitki olarak Hindistan gibi bazı ülkelerde ticari olarak ekilmektedir.

Vitamin bakımından A ve birkaç farklı vitamin içermektedir.

Koku bakımından baskındır. Nefes darlığı çekenler ferahlatıcı mentollü kokusu yüzünden çok sevilir. Mentollü olduğu için çok sevilen nane eterik yapı alındıktan sonra ağrı kesici kremlerde, parfümden kolonyaya, temizlik malzemeleri gibi deterjanlarda, sabun yada şampuan gibi birçok farklı alanda antibakteriyel olarak kullanım alanları çok geniş yelpaze içerir.

Sadece yağ olarak ağrı kestiği söylense de bu doğru değildir. Ağrıyı kantaron, badem zeytinyağı gibi birçok yağ içinde söylenir ancak cildi korumak için sürülerek ağrıyan yeri günlük olarak güneş banyosu yapılmadığı takdirde iyi sonuç vermez. Güneş en iyi ağzı kesici, nem ağrı vericidir bu bilinen bir şeydir.

Bitkiler faydalı olduğu kadar zarlı da olabilirler. Dozu ve kişisel alerjiye dikkat etmek gerekir.

Bazı bitkilerin eterik yağı ağız yoluyla alındığında alerjik reaksiyon oluşturduğundan çok dikkat etmek gerekir mesela birkaç taze yaprak çiğnendiğinde hiçbir zararı olmayabilir yada yaş-kuru naneyle yapılan çay içildiğinde içinde çok az bulunan nane yağı boğazdan inerek mentol etkisi antibakteriyel olarak boğazdaki mikropları temizler ancak bizler ağız temizliği yapmadan naneyle ilgili ne yersek yiyelim bu sefer ağız mikroplarıyla  toz, kir yada her neyse ciğerlere kadar iner.

Belli mesleklerde mesela yol süpürme, çöp toplama gibi nefes yoluyla ağzı burnu kirleten işlerde  çalışan kişilerin ağzını iyice yıkamadan her hangi bir çayı dahi içmesi risktir.

Ayrıca nane çay olarak da sevilerek içilmektedir. Bir  dal nane yaprağı başlı başına şifa kaynağı ki eskiden büyüklerimizin hasta olduğumuzda yada midemizi üşüttüğümüzde bir tutam naneyle kaynattığı limon kabukları belki de lokman yöntemi.

Mide ağrılarında yada bulantılarında yatıştırıcı, akşamları yoğurtla yendiğinde sakinleştirici yani yoğurt uyutucu gıda olduğundan sakinleştirici etkisi vardır. Nane mentolden dolayı perili alkol içerdiğinden şifası içinde kolon ve cilt koruyucusu.

Bir porselen demlik yada bir kupa bardak içine doldurulan sıcak suyun içine bir adet nane yaprağı bıraktığınızda beş dakika sonra nane çayınız hazırdır. Arzuya bağlı olarak nane çayına bir dilim limon eklenmesi yada çaya yarım limon sıkılması besin değerini artırır.

Naneyle limonun buluşması limonataya verdiği ferah kokuyla daha da mükemmelleşir.

Aromatik bakımdan ferahlatıcı özelliği olduğu için şekerler, sakızlar, şuruplar, dondurmalar  gibi birçok gıdada kullanılır fakat dozu çok önemlidir.

Türk mutfaklarında Nane’nin  tazesi  veya kurusu mantı ve hıyarla yapılan cacık dahil birçok sıcak-soğuk çorbalarda, yemeklerde, salatalarda, şerbet, şurup gibi içeceklerde yada eterik yağı-aroması alınarak sakız, dondurma gibi gıda ürünlerinde kullanıldığı için çok sevilir.

Lokman hekimin değerli bitkilerinden olan ısırgan otu ve kekiğin her türlü kullanımı bedeni içten ve dıştan tüm hastalıklardan korur. Yani bu iki bitkinin eterik yağı alındığında dıştan kullanıldığında döküntüleri, içten kullanıldığında bağırsakların içindeki yaraları iyileştirme özelliği bulunmaktadır. Bu sıraya aromatik diğer bir bitki fesleğen gelir. Bu kıymetli iki bitkinin hemen yanında nane bitkisinin tazesi, kurusu yada eterik yağı sanki yağmur sonrasında yeni biçilmiş otlardan gelen bir ferahlık  yada denizin esintisiyle gelen rahatlatıcı koku hissedilir. İlk iki bitki kullanıldığında yaraları kurutucu nane ise rahatlatıcıdır onun için mide için önerilir hatta kusmalarda bile içilen bir nane çayı etkilidir yani nane limon kabuğu mideyle ilgili ne varsa bastırmak rahatlatmak için kullanılır.

Hariçten naneli makarna-erişte taze nane ve kivi ile yapılan içecekler, sosu aklınıza gelebilecek her şey yapılabilir.

Zeytinyağlı sarmalarda kurusuyla birlikte yaşı inanılmaz bir aroma verir.

Yazar; Gezgin, Kültür Araştırmacısı ve Habercisi, Deniz Kakanaş
Haberciden, İyilik, Güzellik ve Doğruluk haberciliği